Zaraza [2021] – Przemysław Piotrowski – recenzja

Po trzech tomach, które dosłownie wbiły mnie w fotel, poprzeczka wisiała zawieszona niemal pod samym sufitem. Sięgając po Zarazę, byłam niesamowicie ciekawa, dokąd Przemysław Piotrowski poprowadzi poranionego komisarza Igora Brudnego i czy po raz kolejny zdoła utrzymać to obłędne tempo. Muszę przyznać szczerze: ta część nie wciągnęła mnie aż tak bezgranicznie jak Piętno, Sfora czy Cherub. Mimo to wciąż mamy do czynienia z bardzo dobrą, dojrzałą literaturą gatunkową, która bez trudu broni się klimatem i charakterystyczną dla autora nastrojowością.

O czym jest Zaraza?

Brudny, poturbowany fizycznie i emocjonalnie po wydarzeniach z poprzednich części, zaszywa się w Bieszczadach. Szuka oddechu, ucieczki od wielkomiejskiego zgiełku i demonów przeszłości. Spokój w odciętej od świata chacie jest jednak pozorny. W zimowej scenerii bieszczadzkich bezdroży dochodzi do zaginięcia i bestialskiego morderstwa.

Gdy sprawa zatacza coraz szersze kręgi, na scenę wkraczają lokalne układy, hermetyczna społeczność oraz wpływy sięgające znacznie wyżej, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Brudny – z początku wbrew własnej woli – zostaje wciągnięty w śledztwo, które wymaga od niego nie tylko konfrontacji z bezwzględnym sprawcą, ale przede wszystkim przedarcia się przez sieć instytucjonalnych i politycznych powiązań.

Zmiana optyki: od archetypu bestii do systemowych matni

Z perspektywy kulturoznawczej i filologicznej Zaraza przynosi wyraźną rekonfigurację konwencji, do której Piotrowski zdążył nas przyzwyczaić. Poprzednie tomy opierały się na zbrodniach wprawdzie skrajnie brutalnych, ale konstrukcyjnie klarownych i pierwotnych – odwoływały się do toposu sobowtóra, leśnego bestiariusza czy dekonstrukcji religijnej ikony. Była w nich niemal mityczna prostota: kat, ofiara, atawistyczny mrok i samotny gliniarz w samym środku chaosu.

Tutaj autor postanawia zmienić reguły gry i wprowadzić intrygę na tory powieści spiskowej z mocnym tłem polityczno-instytucjonalnym. Zaraza przyprowadza nowych bohaterów, eksploruje inny świat i wchodzi w rejony lokalnych oraz państwowych układów władzy. Ta polityczno-systemowa zawiłość momentami sprawia wrażenie zbyt uwikłanej, przez co fabuła nieco traci ze swojej drapieżnej, klaustrofobicznej prostoty. Tytułowa „zaraza” funkcjonuje tu nie tylko jako biologiczna groźba, ale przede wszystkim jako metafora moralnego rozkładu trawiącego instytucje i ludzi u szczytów władzy.

Bieszczadzki chłód i niepodrabialny klimat

To, co wciąż zachwyca, to plastyczność i zmysłowość kreowanego świata. Przeniesienie akcji w surowe, zasypane śniegiem Bieszczady to strzał w dziesiątkę pod względem budowania nastroju. Piotrowski po raz kolejny udowadnia, że potrafi fenomenalnie pracować przestrzenią – zimowy chłód, bezkres lasów i izolacja bohaterów są niemal namacalne.

Powieść trzyma ciężki, gęsty klimat dobrze znany z poprzednich odsłon serii. Choć intryga jest bardziej rozgałęziona, a tempo nieco inne, Igor Brudny pozostaje postacią magnetyczną. Jego cynizm, zmęczenie materiału i fizyczny ból uderzają w bardzo autentyczne, ludzkie struny.

Podsumowanie

Zaraza to nieco inny rozdział w historii Brudnego – mniej jednorodny gatunkowo, bardziej uwikłany w wątki polityczne i społeczne meandry, przez co nie pochłania tak gwałtownie jak jej poprzedniczki. Wciąż jednak jest to świetnie napisany, rasowy kryminał o niepokojącej nastrojowości, który potwierdza klasę rzemiosła Piotrowskiego.

Dla fanów komisarza to wciąż lektura obowiązkowa, która ciekawie rozbudowuje uniwersum i stawia bohaterów w zupełnie nowym świetle.

Fabuła i tempo akcji
Kreacja bohaterów
Styl i język
Konteksty i motywy
Klimat i emocje
OCENA:

KATEGORIE

Kryminał

No responses yet

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *