Łowca [2020] – Piotr Kościelny – recenzja

Piotr Kościelny nie bierze jeńców i od pierwszych stron uderza w czytelnika najcięższym możliwym kalibrem. Łowca to powieść bezkompromisowa, lepka od brudu i momentami autentycznie nieprzyjemna w odbiorze. Wszystko za sprawą fundamentalnego wyboru autora: niezwykle bolesny, traumatyczny i trudny społecznie temat pedofilii nie stanowi tu jedynie sensacyjnego rekwizytu czy pobocznego motywatora dla zbrodni, lecz zostaje wyniesiony do rangi prawdziwego, głównego bohatera całej opowieści. To thriller mroczny, naturalistyczny i duszny, wobec którego trudno przejść obojętnie, choć pozostawia po sobie spore wątpliwości natury czysto literackiej.

O czym jest Łowca?

Akcja powieści skupia się wokół bezwzględnego polowania na potwory w ludzkiej skórze. W realiach współczesnego Wrocławia i okolic dochodzi do serii metodycznych egzekucji i wymierzania samosądów na osobach krzywdzących bezbronne dzieci. Tytułowy Łowca to nieuchwytny mściciel, który w brutalny sposób eliminuje drapieżców, stając się sędzią i katem w jednym.

Sprawą tajemniczych morderstw i zaginięć zajmuje się wrocławska policja pod wodzą komisarza Aleksandra Sikory. Śledczy stają przed moralnym i zawodowym węzłem gordyjskim: z jednej strony muszą powstrzymać mordercę działającego poza jakimkolwiek porządkiem prawnym, z drugiej – ich przeciwnik likwiduje jednostki, których czyny budzą najgłębszą społeczną i ludzką odrazę.

Gra w otwarte karty: kryminał bez tajemnicy

Najbardziej uderzającym i nietypowym zabiegiem kompozycyjnym jest tutaj całkowity brak klasycznej zagadki kryminalnej. Kościelny z premedytacją odrzuca model whodunit:

  • Karty na stół od początku: Czytelnik nie śledzi fałszywych tropów ani nie dopasowuje puzzli intrygi – tożsamość sprawcy poznajemy właściwie od pierwszych rozdziałów, a zaraz potem do gry wkracza policja.
  • Triada perspektyw: Zamiast suspensu opartego na niewiedzy, dynamikę napędza regularna zmiana wektorów narracyjnych. Fabułę obserwujemy naprzemiennie z trzech punktów widzenia: zdeprawowanego sprawcy, metodycznego mściciela (łowcy) oraz zmagających się z procedurami policjantów.
  • Odwrócony wektor napięcia: Ciężar przesuwa się z pytania „kto zabił?” na „jak i kiedy ich ścieżki się przetną?”. To format ryzykowny, odzierający powieść z dedukcyjnego smaczku, ale pozwalający autorowi na surowy, wręcz dokumentalny zapis polowania.

Deficyt psychologii: bohaterowie jako nośniki idei

Mój największy dylemat z tą książką dotyczy jednak sfery kreacji postaci. Choć Łowca otwiera cykl, którego centralną figurą ma być komisarz Aleksander Sikora, po lekturze wiemy o nim zaskakująco mało. To samo zresztą tyczy się pozostałych bohaterów – wszyscy wydają się naszkicowani dość powierzchownie, zepchnięci na boczny tor przez nadrzędny temat powieści.

Można doszukiwać się w tym świadomej strategii Kościelnego – być może autor uznał, że rozbudowane tło biograficzne czy subtelne psychologizowanie odciągnęłoby uwagę odbiorcy od tego, co najważniejsze: od porażającej anatomii samego zjawiska. Jeśli jednak taki był cel, niesie on ze sobą spory koszt emocjonalny. Przez brak psychologicznej głębi nie byłam w stanie przywiązać się ani do Sikory, ani do jego współpracowników, ani do żadnej innej postaci. Bohaterowie nie wzbudzili we mnie silniejszych emocji – te wygenerował wyłącznie poruszony temat i bezwzględność opisywanych czynów.

Podsumowanie

Czy taka formuła do końca przekonuje? Mam mieszane uczucia – brak tajemnicy i chłód emocjonalny wobec postaci nieco obniżają literacką satysfakcję. Z drugiej strony trudno nie docenić odwagi w podjęciu tak skrajnego tematu oraz konsekwencji, z jaką Kościelny przeprowadza swoją wiwisekcję.

Łowca to proza bezkompromisowa, gęsta i momentami bolesna w odbiorze. Jeśli autor świadomie poświęcił niuanse psychologiczne na rzecz surowego, bezlitosnego przekazu, to w tej kategorii osiągnął swój cel.

Fabuła i tempo akcji
Kreacja bohaterów
Styl i język
Konteksty i motywy
Klimat i emocje
OCENA:

KATEGORIE

Kryminał

No responses yet

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *