Przebudzenie [2025] – Stephen King – recenzja

Jedna z tych pozycji Stephena Kinga, która przez lwią część stron wcale nie mrozi klasyczną, gęstą grozą. W moim odczuciu to jeden z tych wyraźnie „lżejszych”, bardziej obyczajowych Kingów, co dla czytelnika nastawionego na terror psychologiczny rodzi spore ukłucie rozczarowania. Oczekiwałam dusznej, lepkiej atmosfery, misternie plecionej tajemnicy, która krok po kroku zaciska się na szyi bohaterów niczym pętla – a niczego takiego przez długie rozdziały tutaj nie znalazłam.

Nie zmienia to jednak faktu, że to wciąż King w swoim niezaprzeczalnym rzemiośle. Nadal z dużą ciekawością śledzi się losy bohaterów, którzy nigdy nie są u niego postaciami płaskimi czy jednowymiarowymi. W prozie Króla Grozy postaci mają do odegrania znacznie ważniejszą rolę: reprezentują całe spektrum ludzkich tęsknot, skrywanych pragnień, paraliżujących lęków i dążeń, z którymi tak łatwo możemy się utożsamić.

O czym jest Przebudzenie?

Narratorem opowieści jest Jamie Morton, którego poznajemy jako małego chłopca w sennym miasteczku w stanie Maine na początku lat 60. Do lokalnej społeczności przybywa wówczas nowy, charyzmatyczny pastor Charles Jacobs – człowiek z pasją do nauki, zafascynowany eksperymentami z elektrycznością. Po tragicznej śmierci żony i synka Jacobs wygłasza jednak bluźniercze kazanie, zrywa z Kościołem i opuszcza miasto.

Drogi Jamiego i byłego duchownego przecinają się na przestrzeni kolejnych dekad. Morton staje się uzależnionym od heroiny muzykiem rockowym, a Jacobs wędrownym uzdrowicielem, wykorzystującym „tajemną elektryczność” do leczenia beznadziejnych przypadków. Każde uzdrowienie niesie ze sobą jednak mroczny koszt uboczny, a obsesyjne poszukiwanie prawdy o tym, co kryje się po drugiej stronie życia, prowadzi do makabrycznego finału.

Od Bildungsroman do weird fiction: topos prometejski i Mary Shelley

Z perspektywy kulturoznawczej i filologicznej Przebudzenie to fascynujący, choć kompozycyjnie nierówny hołd złożony klasyce horroru gotyckiego i weird fiction (sam King dedykuje książkę m.in. Mary Shelley, Bramowi Stokerowi i H.P. Lovecraftowi).

Przez setki stron powieść funkcjonuje przede wszystkim jako nostalgiczna powieść formacyjna (Bildungsroman) i dramat obyczajowy o narodzinach rock’n’rolla, uzależnieniu oraz utraconych złudzeniach amerykańskiego snu. Element nadnaturalny pojawia się na marginesie:

  • Topos szalonego naukowca i prometejski ogień: Postać Jacobsa to współczesna inkarnacja Wiktora Frankensteina. Elektryczność nie jest u niego zwykłym zjawiskiem fizycznym, lecz substytutem boskiej iskry – narzędziem buntu przeciwko śmiertelności i milczeniu Boga.
  • Cień Lovecrafta i kosmiczny nihilizm: Dopiero sam finał – tytułowe „przebudzenie” – radykalnie zrywa z obyczajowością, rzucając czytelnika w otchłań kosmicznego pesymizmu. Zamiast chrześcijańskiego nieba czy czyśćca, King odsłania wizję zaświatów jako koszmarnego, mechanicznego wymiaru rządzonego przez bezwzględne, antyludzkie bóstwa (Matkę).

Problem tempa: obyczajowość kosztem napięcia

Główny dysonans tej lektury tkwi w dysproporcji między obietnicą grozy a jej realizacją. Tajemnica nie narasta tu organicznie; meandruje leniwie po kolejnych trasach koncertowych, romansach i upadkach Jamiego. Obyczajowy portret prowincjonalnej Ameryki jest napisany z typową dla Kinga swobodą i ciepłem, ale brakuje mu nerwu suspensu.

Dopiero w ostatnich kilkudziesięciu stronach autor gwałtownie wciska pedał gazu, serwując makabryczny, groteskowy wstrząs. Choć sam koncept finału budzi metafizyczny chłód, to pojawia się zbyt późno i zbyt nagle, by zatrzeć wrażenie, że przez większą część książki obcowaliśmy z dość letnią opowieścią obyczajową.

Podsumowanie

Przebudzenie to powieść, która może podzielić czytelników. Dla tych, którzy szukają klasycznego horroru ze stopniowo zaciskającą się pętlą strachu, będzie to lektura rozczarowująca. Jednak jako melancholijne studium żałoby, religijnego rozczarowania i zgubnej pychy rozpisane na przekonujące, zniuansowane psychologicznie postaci, wciąż pozostaje poprawnym, rzemieślniczym tekstem.

Dobre pióro Kinga ratuje całość, ale na tle jego najgęstszych, przerażających dokonań to zaledwie solidna szóstka.

Fabuła i tempo akcji
Kreacja bohaterów
Styl i język
Konteksty i motywy
Klimat i emocje
OCENA:

KATEGORIE

Horror

No responses yet

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *